Kompresör

Hava Fren Kompresörü nedir?

Hava Fren Kompresörü, kamyon ve otobüslerde motorun hareketini kullanarak basınçlı hava üreten ve bu havayı fren devresine, süspansiyon körüklerine ve diğer pnömatik tertibatlara ileten bir bileşendir. Sistemde asıl aşınan parçalar piston ve segman gibi iç elemanlar olsa da kompresörden gelen havanın basıncı tüm fren devresinin performansını belirler. Sürekli çalışan bir üniteyi temsil ettiği için küçük bir aksaklık bile hava tankındaki basıncı yavaş dolduran bir arızaya dönüşebilir. Hava kompresörü olarak da anılır ve tek silindirli ya da çift silindirli yapılarıyla bilinir.

Hava Fren Kompresörü nasıl çalışır ve hangi parçaları kapsar?

Kategori, kompresörün çalışma grubunu ve onu besleyen, yöneten ve koruyan yardımcı parçaları kapsar.

• Silindir kapağı: sıkıştırma odasını kapatan ve valf pleytini taşıyan üst bölümdür.
• Piston ve segman takımı: silindir içinde hareket ederek havayı sıkıştırır, segman ise hava kaçağını sınırlar.
• Biyel kolu ve krank mili: motordan gelen dönme hareketini pistonun ileri geri hareketine çevirir.
• Valf pleyt ve supaplar: havanın yalnızca tek yönde akmasını sağlayarak sıkıştırma çevrimini düzenler.
• Emniyet valfi ve basınç düzenleyici: sistem basıncını güvenli sınırda tutar ve fazla basıncı tahliye eder.
• Kavrama, kasnak ve dişli: motor gücünü kompresöre taşıyan aktarım grubudur.

Hava Fren Kompresörü çeşitleri

• Tek silindirli komple: daha az hava ihtiyacı olan araçlarda tercih edilen yapıdır.
• Çift silindirli komple: yoğun fren devresi ve yüksek hava ihtiyacı olan kamyon ve otobüslerde seçilir.
• Hava soğutmalı ve su soğutmalı: soğutma yöntemi motorun soğutma düzenine göre belirlenir ve birebir uyumlu seçilmelidir.
• Komple grup ve iç parça takımı: tamamen değişim yerine yalnızca silindir, segman ya da conta takımının yenilenmesi tercih edilir.

Doğru Hava Fren Kompresörü nasıl seçilir?

Seçim, sökülen kompresörün gövdesindeki kodla başlar ve aracın motor tipi ile kompresörün soğutma yöntemiyle netleşir. Mercedes-Benz, MAN, Scania, Volvo ve DAF gibi markaların aynı model serisinde bile kompresör bağlantıları değişebildiğinden yalnızca model adına bakarak seçim yapmak hatalıdır.

Montaj ve bakımda dikkat edilecekler

• Conta kontrolü: silindir kapağı ve gövde arasındaki conta ve o-ring değişmeden montaj yapılmaz.
• Segman yönü: piston segmanları kendi yuvasına doğru yönde takılır, ters takım kaçağa yol açar.
• Hareket aktarımı: kavrama, kasnak ve dişli hizası kontrol edilmeden kompresör çalıştırılmaz.
• Hava hattı temizliği: boru ve rakor bağlantılarına kir girmemesi için takılmadan önce temizlenir.
• Emniyet valfi testi: basınç düzenleyici ve emniyet valfi montaj sonrası sistemle birlikte kontrol edilir.

Sık görülen arızalar ve çözümleri

• Hava tankının yavaş dolması: segman ya da supap kaçağı; iç parça takımı yenilenir.
• Kompresörden anormal vuruntu: biyel kolu ya da krank mili yatağında boşluk; yatak takımı kontrol edilir.
• Sürekli hava kaçağı sesi: valf pleyt ya da silindir kapağı contasının kaçırması; conta takımı değiştirilir.
• Gıcırtı ve sürtünme sesi: kavrama kaplin ya da dişlilerde yağlanma eksikliği; parça yenilenir.

Sık Sorulan Sorular

Hava Fren Kompresörü ne işe yarar?

Motordan aldığı hareketle basınçlı hava üretir ve bu havayla fren devresi ile diğer pnömatik tertibatlar beslenir. Böylece güvenli frenleme ve süspansiyon körüklerinin çalışması sağlanır.

Arızalı kompresörün belirtileri nelerdir?

Hava tankının basıncı yavaş doluyor, sistemde sürekli kaçak sesi duyuluyor ya da gösterge panelinde düşük basınç uyarısı yanıyorsa kompresör şüphelenilmelidir. Anormal vuruntu ya da gıcırtı da iç parça arızasının işaretidir.

Komple mi, yoksa iç parçayı mı değiştirmeliyim?

Arıza yalnızca segman, conta ya da supapta toplanmışsa iç parça takımı yeterlidir. Gövdede kalıcı hasar ya da birden fazla arıza varsa komple grup değişimi daha güvenli sonuç verir.

Hava soğutmalı ile su soğutmalı kompresör karışır mı?

Soğutma yöntemi motorun soğutma düzenine göre değişir, bu yüzden iki yapı birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Sökülen parçanın soğutma bağlantılarına bakılarak doğru tip belirlenir.

Kompresör değişiminden sonra ne kontrol edilmeli?

Önce hava kaçağı kontrolü yapılır, ardından basıncın tank içinde beklenen sürede dolup dolmadığı izlenir. Son olarak emniyet valfinin çalıştığı doğrulanır.